De 4-daagse werkweek: utopie of logisch gevolg van AI?

Een vierdaagse werkweek is voor veel bedrijven geen utopie meer. Proeven in onder meer het Verenigd Koninkrijk en IJsland lieten zien dat organisaties met minder uren vergelijkbare resultaten kunnen halen. Dat lukt alleen als je kritisch kijkt naar hoe de tijd nu wordt besteed. AI helpt daarbij, omdat het juist het herhalende werk overneemt dat de meeste tijd kost. Of je de gewonnen tijd teruggeeft aan je mensen, is daarna een keuze.
Wat de proeven laten zien
De grootste proef tot nu toe liep in 2022 in het Verenigd Koninkrijk: 61 bedrijven en ongeveer 2.900 medewerkers werkten zes maanden lang vier dagen, met behoud van loon. Het aantal mensen dat vertrok daalde in die periode met 57 procent. Van de deelnemende bedrijven ging 92 procent door met korter werken (Autonomy, 2023).
In IJsland liepen tussen 2015 en 2019 proeven bij de overheid en de gemeente Reykjavik, met ongeveer 2.500 medewerkers. Ook daar bleef de dienstverlening gelijk of werd beter, en ging het welzijn van medewerkers vooruit (Autonomy en Alda, 2021).
Een kanttekening: bedrijven deden vrijwillig mee, en dat zijn vaak bedrijven die er al in geloven. De resultaten zeggen dus vooral dat het kan, en minder dat het overal werkt.
Waarom het werkt
Korter werken dwingt je om te kiezen. Overleggen worden korter of verdwijnen, processen worden eenvoudiger en taken zonder waarde vallen weg. Het werkt niet omdat mensen in minder tijd harder gaan werken, maar omdat er minder verspilling overblijft.
Daar komt AI in beeld.
AI als hefboom
Neem een gewone kantoorweek. Een groot deel gaat op aan mailen, notuleren, rapportages samenstellen, informatie zoeken en gegevens overtikken. Precies daar is AI nu goed in.
Stel dat AI een vijfde van het werk overneemt. Bij 40 uur is dat 8 uur, een werkdag. Of dat haalbaar is, verschilt per functie en per bedrijf. In het rekenvoorbeeld voor een accountantskantoor kom je met drie toepassingen op ongeveer drie uur per week, en is voor een volle dag meer nodig. Het laat wel zien waar je moet zoeken.
Drie dingen die je met gewonnen tijd kunt doen
Groeien. Meer klanten of projecten met hetzelfde team.
Beter werken. Meer tijd voor klantcontact, vakwerk, verbeteren en leren.
Minder werken. De tijd teruggeven: een vierdaagse week, een vrije middag of meer verlof.
De meeste bedrijven kiezen een mengvorm. Het punt is dat je kúnt kiezen. Zonder tijdwinst is er alleen werkdruk.
De bezwaren
"Klanten verwachten ons vijf dagen." Een vierdaagse week betekent niet dat het bedrijf een dag dicht is. Met een rooster ben je gewoon vijf dagen bereikbaar.
"We hebben er het werk niet voor." Dan is het eerst zaak om te zien waar het werk zit. Vaak blijkt een flink deel herhaling of overleg dat korter kan.
"Bij ons werkt dat niet." In de proeven deden ook zorginstellingen, productiebedrijven, horeca en winkels mee. Het vraagt per sector een andere invulling.
Een realistische route
- Meet waar de tijd heen gaat. Laat teams een week bijhouden waar ze tijd aan kwijt zijn.
- Pak het herhalende werk aan. Begin met één taak, zie Zo kies je je eerste AI-project.
- Leer je team werken met AI. Zonder kennis blijft een tool liggen. Zie de training AI-geletterdheid.
- Meet wat het oplevert. Uren, doorlooptijd en fouten, voor en na.
- Kies wat je met de tijd doet. Spreek dat uit, zodat mensen weten waar ze het voor doen.
De naam Vrijdag.AI komt uit mijn eigen ervaring met een vierdaagse werkweek. Dat verhaal lees je in Het AFAS-effect.
Wil je weten hoeveel tijd er in jouw bedrijf te winnen is? Plan een strategiedag of begin met de gratis AI-check.
Veelgestelde vragen
Is een vierdaagse werkweek wettelijk geregeld?
Er is in Nederland geen wet die een vierdaagse werkweek regelt. Het is een afspraak tussen werkgever en werknemers, binnen de cao en de Arbeidstijdenwet.
Werken mensen in een vierdaagse week langere dagen?
Dat hangt af van de afspraak. In de Britse proef ging het om minder uren met behoud van loon. Een vierdaagse week met vier dagen van negen uur is iets anders, en daar gelden andere effecten.
Hoeveel tijd kan AI echt besparen?
Dat verschilt sterk per functie. Meet het per taak: hoeveel tijd kost het nu, hoeveel met AI? Dat zegt meer dan een gemiddelde uit een onderzoek.



