AI-geletterdheid: wat het is en wat je als werkgever regelt

Wat AI-geletterdheid is

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) omschrijft het zo: “AI-geletterdheid omvat de kennis, vaardigheden en begrip over de verantwoorde toepassing” van AI.[4] In gewone woorden: je mensen weten wat ze met een AI-tool kunnen doen en waar ze moeten opletten.

Artikel 4 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689, in het Engels de AI Act) vraagt aanbieders van AI-systemen en organisaties die ze gebruiken om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun personeel en van anderen die namens hen met AI-systemen werken. Daarbij houd je rekening met hun technische kennis, ervaring, opleiding en training, en met de mensen op wie de AI-systemen worden gebruikt.[1]

Voor wie artikel 4 geldt

Volgens de AP vereist de AI-verordening “dat alle organisaties die AI aanbieden of gebruiken maatregelen nemen om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid”.[4] Gebruikt je team ChatGPT, Copilot of een andere AI-tool voor het werk, dan valt je organisatie daaronder. In de wet heet je dan een gebruiksverantwoordelijke.[2]

Het gaat om je eigen personeel en om andere mensen die namens jou met AI-systemen werken.[1] Randstad wijst erop dat de plicht ook voor flexkrachten geldt.[6]

Veel ondernemers weten dit nog niet. KVK vroeg in juni 2025 aan 651 zzp'ers en mkb-ondernemers naar de AI Act. De helft kende de wet niet, en vier op de tien wisten niet of de wet voor hen geldt.[7]

Sinds wanneer, en wat er in juli 2026 veranderde

Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025.[2] Op 27 juli 2026 trad de Digital Omnibus in werking (Verordening (EU) 2026/1744), die de AI-verordening op een aantal punten wijzigt.[3]

Sinds die wijziging staat in artikel 4 dat je maatregelen neemt om de ontwikkeling van AI-geletterdheid bij je mensen te ondersteunen, en dat je daarbij geen bepaald niveau hoeft te garanderen. Daarmee is het uitdrukkelijk een inspanningsverplichting.[1] Daarnaast ondersteunen de Europese Commissie en de lidstaten organisaties hierbij, in het bijzonder het MKB.[1]

Volgens Randstad houden de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) toezicht.[6] Hoe zij artikel 4 in de praktijk gaan controleren, blijkt niet uit de bronnen die wij hebben geraadpleegd. De AP kondigde in haar handreiking voor 2026 een uitvraag onder organisaties en een tweede seminar aan.[4] Volgens de AP kan een aantoonbaar gebrek aan AI-geletterdheid wel meewegen bij de beoordeling van een incident.[4]

Het vierstappenplan van de AP

In de handreiking “Verder bouwen aan AI-geletterdheid” (oktober 2025) raadt de AP een meerjarig actieplan aan in vier stappen:[4]

1. Identificeren
2. Doel bepalen
3. Uitvoeren
4. Evalueren

Als randvoorwaarden noemt de AP bestuurlijk commitment, budget, een belegde verantwoordelijkheid en periodieke rapportage. Volgens de AP is er “geen ‘one size fits all’-set aan maatregelen”: wat past, hangt af van je organisatie en van hoe je AI gebruikt.[4] Verderop staat hoe wij de vier stappen vertalen naar vijf dingen die je als werkgever regelt.

Geen certificaat verplicht

De AP is daar duidelijk over: er is “geen verplichting om het niveau per individu te meten, of AI-geletterdheid certificeringen te behalen”.[4] Een training met certificaat mag je natuurlijk kiezen. Een aanbieder die belooft dat je met een certificaat aan de wet voldoet, zegt meer dan de wet vraagt.

Aantoonbaar: wat in je dossier hoort

De AP adviseert documentatie bij te houden “om AI-geletterdheid aan te tonen”.[4] Salarisvanmorgen vat het samen: “Om AI-geletterdheid aan te tonen, is het van belang om interne documentatie over de aanpak en de voortgang bij te houden.”[5]

Een dossier hoeft niet ingewikkeld te zijn. Wij raden aan dat het in elk geval laat zien:

• welke AI-tools je organisatie gebruikt en wie ermee werkt;
• welke afspraken er gelden over wat wel en niet in die tools mag;
• welke maatregel je hebt genomen, wie eraan heeft deelgenomen en wanneer;
• wanneer je het opnieuw bekijkt, en wat daar uitkwam.

Een lijst met namen en datums volstaat om mee te beginnen. Wie het bij wil houden zonder spreadsheet, kan een leerplatform gebruiken dat bijhoudt wie welke les en toets heeft gedaan.

Checklist in vijf stappen

Zo vertalen wij het vierstappenplan van de AP naar wat je als werkgever regelt. Dit is ons advies, geen tekst uit de wet.

1. 01

   Wijs een eigenaar aan en breng het gebruik in kaart

   Eén persoon houdt het onderwerp bij. Die zet op een rij welke AI-tools er in je organisatie worden gebruikt, door wie en waarvoor. Dat hoort bij de stap identificeren.

2. 02

   Bepaal per rol wat iemand moet weten

   Iemand die alleen mails laat herschrijven heeft andere kennis nodig dan iemand die met klantgegevens of personeelsdossiers werkt. Zo vul je de stap doel bepalen in.

3. 03

   Spreek af wat wel en niet in een AI-tool mag

   Leg vast welke tools zijn toegestaan en welke gegevens er niet in horen, zoals klantgegevens en personeelszaken. Deel die afspraken met iedereen die met AI werkt.

4. 04

   Train je mensen op hun eigen werk

   Een workshop of training met voorbeelden uit het eigen werk maakt de afspraken concreet. Dit is de stap uitvoeren.

5. 05

   Houd bij wie wat heeft gedaan en kijk elk jaar opnieuw

   Noteer wie welke maatregel heeft gevolgd en wanneer. Kijk minstens één keer per jaar of de tools, de afspraken en de kennis nog kloppen. Dat is de stap evalueren, en het is meteen je dossier.